خطرپذیر باش تا بزرگ شوی

 

بیشتر ما فكر می كنیم برای این كه كشوری توسعه یافته داشته باشیم باید زیاد كار كنیم، با پشتكار باشیم و به نیروی كار آموزش مناسبی ارائه كنیم. همه اینها درست است ولی ما یك مؤلفه بسیار مهم را نادیده گرفته ایم و آن این كه برای افزودن به سرعت پیشرفتمان باید افراد مخاطره پذیری داشته باشیم و جامعه هم زمینه مناسبی برای خطركردن ایجاد كند.

بیشتر ما فكر می كنیم برای این كه كشوری توسعه یافته داشته باشیم باید زیاد كار كنیم، با پشتكار باشیم و به نیروی كار آموزش مناسبی ارائه كنیم. همه اینها درست است ولی ما یك مؤلفه بسیار مهم را نادیده گرفته ایم و آن این كه برای افزودن به سرعت پیشرفتمان باید افراد مخاطره پذیری داشته باشیم و جامعه هم زمینه مناسبی برای خطركردن ایجاد كند.
همه افراد درجه ای از خطرپذیری دارند ولی درجه مخاطره پذیری در افراد مختلف با یكدیگر فرق می كند. برخی از افراد افق های زندگی شان را گسترش می دهند. چنان كه یكی از دهی كوچك برمی خیزد و شركتی بنا می نهد كه ایده های جدید را عملی می كند و در جهان بی رقیب می شود و دیگری از سی دی فروشی دوره گرد به بزرگ ترین تاجر سی دی تبدیل می شود.
به طور كلی تمدن بشری مرهون آدم هایی است كه از خطر كردن نمی ترسند. بسیاری از ما ایده های فراوانی در ذهن داریم. ولی چه تعداد از ما این ایده ها را عملی می كنیم عده كمی به ایده هایشان جنبه عملی می دهند. چون از خطر كردن نمی ترسند و دنبال چیزهای از پیش تعیین شده نیستند. همین افراد هم هستند كه موفق می شوند و بقیه افراد به آنها رشك می برند.

● چه عواملی جامعه و افراد را مخاطره پذیر می كند
تعداد افراد مخاطره پذیر در همه جوامع كم است و بیشتر افراد تمایلی به خطر كردن ندارند. با این حال تعداد افراد مخاطره پذیر در جوامع مدرن بیشتر است. اروپایی ها یكی از دلایل این كه چرا آمریكا سرعت توسعه بیشتر و تعداد كارآفرینان زیادتری را دارد، مخاطره پذیر تر بودن آمریكایی ها عنوان می كنند.
امیر تمدن كارشناس مدیریت می گوید: «جوامع مدرن با رشد شهرنشینی، رشد میزان باسوادی، صنعتی شدن، افزایش سطح تحصیلات و آموزش، مناسب بودن ساختارهای ارتباطی، جامعه پذیری و چند مؤلفه دیگر از جوامع غیرمدرن متمایز می شوند. در این جوامع افراد ویژگی هایی دارند كه از جمله آنها علم گرایی، توجه به تجربیات جدید و پیشرفت گرایی و مخاطره پذیری است. جامعه ما سال هاست كه در كش و قوس مدرن شدن است. بنابراین افراد جامعه ما تا حدودی ویژگی های افراد نوگرا را دارند. ولی هنوز راه زیادی در پیش است.»
برای این كه افراد مخاطره پذیر باشند در درجه اول ساختارهای جامعه باید اجازه خطركردن را به آنها بدهد.
سوده راد كارشناس ارشد كارآفرینی به عنوان مثال درباره مخاطره پذیری اقتصادی می گوید: «سیستم های مدرن مالی با ارائه روش های متنوع برای اداره مخاطرات به تشویق مخاطره پذیری و كارآفرینی می پردازند. كسانی كه در زمینه تاریخ اقتصاد كار كرده اند عقیده دارند موفق ترین اقتصادهای تاریخ آنهایی هستند كه ابتدا سیستم های مالی مناسبی را توسعه دادند. یك سیستم مالی كارا در كنار سایر وظایفش زمینه مدیریت مخاطره را فراهم می كند. فراهم كردن بیمه تنها یكی از راه های گوناگونی است كه سیستم های مدرن مالی ارائه می دهند تا در اداره مخاطرات به افراد كمك كنند. همین كمك برای اداره كردن مخاطرات كه توسط سیستم های مدرن مالی ارائه می شود، اثراتی بر میزان فعالیت كارآفرینانه به جا می گذارد. مدیریت مخاطره و ارائه اطلاعات به حدی برای كشورها اهمیت دارد كه بزرگترین بانك های بین المللی واحدهایی دارند كه مسئول نظارت بر مخاطرات كشورها هستند و بسیاری از آنها تحلیل های رسمی از مخاطرات كشورها به مشتریانشان ارائه می د هند. نحوه فعالیت این سیستم های مالی به حدی اهمیت دارد كه حتی برخی از مورخان اقتصادی عقیده دارند كه كشورهای ثروتمند به این دلیل ثروتمندند كه نهادها را برای رشد اقتصادی، بهتر از كشورهای فقیرتر توسعه داده اند. از جمله این نهادها می توان به دولت خوب، حمایت از حقوق دارایی و سیستم های قانونی مؤثر اشاره كرد. طبیعی است كه این نهادها مثل تكنولوژی نیستند كه بتوان به راحتی آنها را از كشوری به كشور دیگری منتقل كرد.»

● مخاطره پذیری را آموزش دهیم
این كه بسیاری از جوانان ما ترجیح می دهند پس از فارغ التحصیلی فوری در جایی استخدام شوند و بر روی صندلی اداره یا شركتی بنشینند و منتظر دریافت مزد باشند چندان جالب نیست؛ چرا كه كشور ما برای پیشرفت به افراد كارآفرین و مخاطره پذیر نیاز دارد. زمانی چنین تصور می شد كه افراد، كارآفرین و یا مخاطره پذیر به دنیا می آیند. ولی اخیراً مشخص شده كه مخاطره پذیری را می توان به افراد آموزش داد.
امیر تمدن می گوید: «نظام آموزشی ما باید به نحوی فعالیت كند كه افراد بعد از فارغ التحصیلی اعتماد به نفس و جرأت خطر كردن داشته باشند. به عبارتی نظام آموزشی ما افرادی با دل و جرأت، با پشتكار و خلاق تربیت كند. جامعه ما نیاز به افرادی دارد كه مخاطره پذیر، امیدوار، خوش بین، قاطع و با انگیزه پیشرفت باشند. جوامعی كه به اهمیت افراد كارآفرین و مخاطره پذیر پی برده اند كوشیده اند مدارس و به طور كلی سیستم آموزشی شان را چنان تغییر دهند كه چنین افرادی را تربیت كنند. در این جوامع رشته های تحصیلی دائم تغییر می كند و افراد چنان آموزش می بینند كه بتوانند تغییرات نوین و نیازهای جدید را درك كنند و براساس آنها به فعالیت بپردازند. نیروی كار به این ترتیب می آموزد كه موفقیت از آن كسی است كه مخاطره پذیر است و دنبال یك برنامه از پیش تعیین شده نیست، لزوماً بر استدلال تكیه نمی كند و چنان اعتماد به نفسی دارد كه اطمینان دارد می تواند نقشه هایی را كه در ذهنش دارد حتی با وجود مخاطره بالا عملی كند. البته خانواده هم در چنین روندی بی تأثیر نیست.»

● افراد مخاطره پذیر چه ویژگی هایی دارند
افراد مخاطره پذیر در میان همه قشرها هستند. یكی ممكن است كارمندی باشد كه منتظر بازنشستگی نشده و ترجیح داده به جای این كه برای دیگری كار كند، رئیس خودش باشد و ایده ها و نظرات خودش را اجرا كند. دیگری ممكن است فرد بازنشسته ای باشد كه از وقت آزادش استفاده می كند تا راه جدیدی را آزمایش كند. دیگری دانشجوی مستعدی است كه از همان ابتدا می خواهد به جای استخدام شدن كسب و كار مستقلی برای خود دست و پا كند. یكی دیگر ممكن است اصلاً تحصیلات خاصی نداشته باشد. ولی به دنبال ایده های خود می رود و به نتیجه هم می رسد.
به طور كلی افراد مخاطره پذیر، خطر كردن را موجب رضایت شغلی می دانند؛ چرا كه از انجام كاری كه به آن علاقه دارند، لذت می برند. از این كه می توانند خلاقیت و ابتكار داشته باشند خوشحالند و این راه را راه آسان تر و كوتاه تری برای دستیابی به موفقیت می بینند. البته آنها بی حساب و كتاب عمل نمی كنند و درواقع به دنبال خطر حساب شده اند، تحقیق می كنند و خردمندانه عمل می كنند. از این كه سرمایه شان را از دست بدهند وحشت ندارند و شكست را جزیی از كار می دانند. آنها همواره دنبال فرصت های جدیدند و از ایده های جدید استقبال می كنند. این افراد ایده های نوآورانه كاركنان خود را سركوب نمی كنند. اینها با كسانی كه با وجود هوش و استعداد فراوان از خطر كردن می ترسند و از به عهده گرفتن مسئولیت ابا دارند فرق زیادی دارند. همین افرادند كه در داخل یك كشور و یا در خارج مرزهای بین المللی با شركت های دیگر رقابت می كنند و هم سود خود را افزایش می دهند و هم برای كشورشان امكان توسعه و پیشرفت را به وجود می آورند.
سوده راد می گوید: «برخی از افراد قادر به دیدن و تشخیص فرصت های كسب و كارند. در حالی كه دیگران این چنین نیستند. مطالعه ای نشان داده كه كارآفرینان چون فرصت را زودتر شناسایی می كنند، به نظر می آید كه مخاطره بیشتری را می پذیرند. البته كشف و به كارگیری فرصت ها به قابلیت های شناختی فرد كارآفرین از فرصت ها و اطلاعات پیشین نیاز دارد. نداشتن این اطلاعات مخاطره بیشتری در پی دارد. شركت هایی هم كه مخاطره بین المللی كردن خودشان را قبول می كنند، فرصت پیدا می كنند خودشان را از طریق كسب مهارت های جدید بازسازی كنند. به این ترتیب فرآیندهای جدیدی را كشف می كنند و سیستم های جدید را توسعه می دهند و محصولات جدیدی را معرفی می كنند. اما شركت هایی كه دنبال مخاطره كردن نمی روند تنبل می شوند.»
مخاطره پذیری به معنی پذیرش مخاطرات حساب شده كسب وكار از ویژگی های كارآفرینان است و افراد كارآفرین نیاز جامعه ما هستند. ممكن است با محكم تر شدن پایه های مدرنیته در ایران افراد مخاطره پذیرتر شوند ولی خود ما هم می توانیم به سرعت این روند بیفزاییم و به افراد به گونه ای آموزش دهیم كه جرأت خطر كردن داشته باشند. خانواده ها می توانند رویكرد آموزشی شان را تغییر دهند و نظام آموزشی قادر است اعتماد به نفس و جسارت را در دانش آموزان و دانشجویان افزایش دهد. مخاطره پذیری موجب می شود كسب و كارهای جدید به وجود آید، جامعه با سرعت بیشتری توسعه یابد و عرصه برای رقابت بین المللی باز شود. از سویی مدیران مخاطره پذیر در همان محدوده قانون می توانند ایده های نو مطرح كنند و كارها را به نحو بهتری مدیریت كنند. به این ترتیب مخاطره پذیری یكی از نكاتی است كه آموزش و دست زدن به آن فایده های زیادی به دنبال دارد.

حمیده احمدیان راد